Παρά την αμοιβαία απέλαση διπλωματών, Μόσχα και Βουδαπέστη επιμένουν ότι δεν επιδιώκουν διακοπή των σχέσεων, σε μια εξέλιξη που αποκαλύπτει πόσο δύσκολο έχει γίνει για τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να ισορροπούν ανάμεσα στις δεσμεύσεις τους έναντι της ΕΕ και στη διατήρηση επαφών με τη Ρωσία.
Η απόφαση της Ρωσίας να απαντήσει συμμετρικά στην απέλαση δέκα Ρώσων διπλωματών από την Ουγγαρία προσθέτει ακόμη ένα επεισόδιο στις τεταμένες σχέσεις Μόσχας κι Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η συγκεκριμένη υπόθεση, ωστόσο, ξεχωρίζει από πολλές ανάλογες περιπτώσεις των τελευταίων ετών. Η Ουγγαρία έχει διατηρήσει πιο ανοικτούς διαύλους επικοινωνίας με τη Ρωσία σε σύγκριση με άλλα κράτη-μέλη της ΕΕ κι έχει αρκετές φορές διαφοροποιηθεί από τις κυρίαρχες θέσεις των Βρυξελλών στο ουκρανικό ζήτημα. Γι' αυτό κι η επιλογή της Βουδαπέστης να προχωρήσει στην απέλαση Ρώσων διπλωματών προκάλεσε ιδιαίτερο ενδιαφέρον τόσο στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες όσο και στη Μόσχα.
Η απάντηση της Ρωσίας
Ο Ρώσος πρέσβης στη Βουδαπέστη, Evgeny Stanislavov, αποκάλυψε ότι η Μόσχα προχώρησε σε αντίστοιχη κίνηση απέναντι στην Ουγγαρία.
Σύμφωνα με τα όσα δήλωσε, στελέχη της ουγγρικής πρεσβείας στη Μόσχα καθώς κι υπάλληλοι των ουγγρικών γενικών προξενείων στην Αγία Πετρούπολη και το Kazan αποχώρησαν από τη Ρωσία στις 14 Οκτωβρίου.
Η ρωσική πλευρά επέλεξε την κλασική μέθοδο της «διπλωματικής αμοιβαιότητας», αποφεύγοντας παράλληλα την έντονη ρητορική ή την ανακοίνωση πρόσθετων μέτρων.
Οι δηλώσεις του Stanislavov είχαν περισσότερο χαρακτήρα ενημέρωσης παρά πολιτικής σύγκρουσης, κάτι που καταγράφηκε κι από διπλωματικούς κύκλους ως ένδειξη ότι οι δύο χώρες προσπαθούν να περιορίσουν το εύρος της κρίσης.
Η κίνηση της Βουδαπέστης
Η υπόθεση ξεκίνησε στις 17 Σεπτεμβρίου, όταν ο κοινοβουλευτικός υφυπουργός Εξωτερικών της Ουγγαρίας György Velkey ανακοίνωσε την απέλαση δέκα μελών της ρωσικής διπλωματικής αποστολής στη Βουδαπέστη.
Ο ίδιος απέφυγε να δώσει λεπτομέρειες για τους λόγους της απόφασης, επιμένοντας ότι η ουγγρική κυβέρνηση κινήθηκε βάσει ενός ευρύτερου σχεδιασμού.
Σε συνέντευξή του στο «Telex» σημείωσε ότι τέτοιου είδους αποφάσεις δε λαμβάνονται αυθόρμητα αλλά αποτελούν αποτέλεσμα σύνθετων αξιολογήσεων στις οποίες το «timing» παίζει καθοριστικό ρόλο.
Παράλληλα, η υπουργός Εξωτερικών Anita Orbán επιχείρησε να περιορίσει τις εντυπώσεις, διευκρινίζοντας ότι η απέλαση των Ρώσων διπλωματών δεν συνιστά διακοπή των διμερών σχέσεων.
Η ιδιαίτερη θέση της Ουγγαρίας
Τα τελευταία χρόνια η Ουγγαρία έχει εξελιχθεί σε μία από τις πιο ιδιόμορφες περιπτώσεις εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ως μέλος της ΕΕ και του ΝΑΤΟ συμμετέχει κανονικά στους Δυτικούς θεσμούς.
Ταυτόχρονα, όμως, επιδιώκει να διατηρεί πολιτικούς κι οικονομικούς διαύλους με τη Μόσχα, ειδικά σε τομείς όπως η ενέργεια κι οι επενδύσεις.
Η εν λόγω στρατηγική έχει προκαλέσει επανειλημμένως τριβές με τις Βρυξέλλες.
Δεν είναι λίγες οι φορές που η κυβέρνηση της Βουδαπέστης έχει ζητήσει μεγαλύτερη έμφαση στη διπλωματία και μικρότερη εξάρτηση από τη λογική της διαρκούς κλιμάκωσης απέναντι στη Ρωσία.
Η απέλαση, λοιπόν, Ρώσων διπλωματών από μια χώρα που μέχρι πρόσφατα εμφανιζόταν ως ένας από τους ελάχιστους δίαυλους επικοινωνίας με το Κρεμλίνο αποκτά μεγαλύτερη βαρύτητα από ό,τι θα είχε σε μια άλλη περίπτωση.
Οι περιορισμοί της ευρωπαϊκής πολιτικής
Η ουγγρική κυβέρνηση βρίσκεται εδώ και καιρό αντιμέτωπη με δύο διαφορετικές πραγματικότητες.
Η πρώτη προκύπτει από τη συμμετοχή της στους ευρωπαϊκούς κι ευρωατλαντικούς θεσμούς.
Είναι, δηλαδή, μέλος της Δύσης. Η δεύτερη από την επιθυμία της να διατηρεί λειτουργικές σχέσεις με τη Ρωσία.
Επιδιώκει, δηλαδή, ένα βαθμό αυτονομίας κινήσεων.
Όσο η γεωπολιτική αντιπαράθεση μεταξύ Μόσχας και συλλογικής Δύσης βαθαίνει, τόσο στενεύει κι ο χώρος ελιγμών για χώρες που επιθυμούν να κινούνται και να ισορροπούν ανάμεσα στα δύο στρατόπεδα – Ουγγαρία, Σερβία, Σλοβακία…
Κάθε επιλογή ερμηνεύεται πολιτικά.
Κάθε χειρονομία αποκτά συμβολική σημασία.
Ακόμη και μια απέλαση διπλωματών παύει να είναι μια τυπική διπλωματική πράξη και μετατρέπεται σε μήνυμα προς πολλαπλές κατευθύνσεις.
Οι γέφυρες που παραμένουν όρθιες
Οι απελάσεις διπλωματών είθισται να αποτελούν ένδειξη επιδείνωσης των σχέσεων μεταξύ δύο κρατικών δρώντων.
Στην περίπτωση Ρωσίας κι Ουγγαρίας, όμως, η εικόνα είναι πιο σύνθετη. Καμία από τις δύο κυβερνήσεις δεν υιοθέτησε γλώσσα οριστικής σύγκρουσης.
Καμία δεν αμφισβήτησε ευθέως τη συνέχιση των διπλωματικών επαφών. Και καμία δεν έδειξε διάθεση να μετατρέψει το συγκεκριμένο επεισόδιο σε μετωπική αντιπαράθεση.
Η Μόσχα κι η Βουδαπέστη φαίνεται να αναγνωρίζουν ότι οι μεταξύ τους διαφωνίες συνυπάρχουν με την ανάγκη διατήρησης βασικών καναλιών επικοινωνίας.
Σε μια περίοδο κατά την οποία οι δίαυλοι μεταξύ Ρωσίας κι Ευρώπης μειώνονται διαρκώς, οι σχέσεις των δύο χωρών μοιάζουν με σχοινί τεντωμένο στα άκρα: αρκετά ανθεκτικό ώστε να μην σπάει, αλλά αρκετά πιεσμένο ώστε να θυμίζει διαρκώς πόσο εύθραυστη έχει γίνει η ισορροπία στην ευρωπαϊκή διπλωματία…
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών